CD YORUMLARI

Bu sayfada "Jazz" dergisinde çıkan bazı CD yorumları yer alıyor.

OĞUZ BÜYÜKBERBER/4

"4" AL, BİR ÖDE

Benden Oğuz Büyükberber'in yeni albümü "4" hakkında birşeyler yazmam istendiğinde hiç düşünmeden 'evet' dedim. Sonra 'bu kadar yakın bir dostumun albümünü nasıl edip de "objektif" bir açıdan yazarım?' diye tribe girdim. Sonra da tribi bırakıp, yaradana sığınıp, objektif-subjektif dinlemeden yazmaya karar verdim.
"4" çok yönlü bir kişiliğin 4 yönünü gösteren bir kartvizit gibi. Çok yönlülüğün kafa karıştırıcı, adeta kaçınılması gereken bir meziyet haline geldiği günümüz müzik piyasasında, Oğuz Büyükber'in inadına "alın o zaman, size şimdilik 4 yönüm bir arada; aslında dahası da var ama şimdilik bu kadar yükleme yapayım" albümü.
Albümün birinci parçası olan "I/4", Oğuz Büyükberber'in klarinet ve bas klarinet çaldığı, 2010 yılında Berlin'de oldukça doğal ve uzun bir yankısı olan boş bir ofis binasında besteci Emanuele de Raymondi tarafından yapılan kayıtlarından kendi oluşturduğu bir kolaj. Emanuele de Raymondi, bu kayıtlardan tamamen kendi kolajını yaratarak "Buyukberber Variations" adlı CD'yi New York'da çıkarmış. Oğuz Büyükberber ise "I/4"ü oluşturmuş.
Oğuz Büyükberber'in bu kayıtlarda "mekanı" çaldığını, mekanın da Oğuz Büyükberber'i çaldığını, yani karşılıklı bir "çalış"ma olduğunu söylemek sanırım yanlış olmaz. Mekanın farklı köşelerindeki farklı dereceki yankılar ve mekanın doğal filtreleri, değişik mikrofonlar ve mikrofon pozisyonları kullanarak kaydedilmiş. Oğuz Büyükberber de kah mekan içinde dolaşıp çalarak, kah ayağını yere vurarak ya da "body percussion" çalarak, kah armoniklerin yankılarını birbirine ekleyerek, kah klape seslerini ya da daha başka modern performans tekniklerini kullanarak kayıt malzemesini oluşturmuş. Bu parçayı son derece melodik bölümlerin efekt dokularına karıştığı, boşluklu ve uzun soluklu seslerin daha yoğun ve karmaşık yapılara dönüştüğü bir yolculuk olarak niteleyebiliriz. Bazı melodiler oldukça "yöresel", makamsal ve Halk Şarkısı gibi tınlarken, geliştikçe genellikle hep bir şekilde "evrensel olan" tarafından kırılıyorlar. Örneğin 12.dakikadaki melodi dünyadaki en eski yazılı müzik örneği olan Aydın yakınlarında bulunan Seikilos'un mezar taşından; bu melodi giderek metamorfoza uğrayarak daha kromatik, içinden aniden üst oktavların parladığı mikrotonal bir yapıya çözülüyor. "I/4" dinledikçe günümüzden ya da geçmişten, Anadolu'dan ya da Çağdaş Müzik konser salonlarından pek çok hikayenin duyulduğu bir track.
Albümün ikinci parçası olan "II/4", 2011 yılında İstanbul Babajim Stüdyo'larındaki 2 günlük kayıtlardan oluşan, Oğuz Büyükberber'in piyano, Demirhan Baylan'ın bas gitar, 1.gün Cengiz Baysal ve 2.gün Cem Aksel'in davul çaldığı, bir kolaj. Pek çoğunuz Oğuz Büyükberber'in müziğe piyanoyla başladığını, sonradan klarinete geçtiğini, ancak Amsterdam yıllarından başlayarak piyanonun tekrar kendince bir ağırlık kazanmaya başladığını bilmeyebilir. Aslında bu ekibin Oğuz Büyükberber'in klarinet çaldığı bir albüm kaydetmek için girdiği stüdyoda karşı konulmaz bir Fazioli F228 piyano bulunması, buradaki piyano triosu kayıtlarına da neden olmuş ve "II/4"deki malzeme ortaya çıkmış. (Klarnetli kayıtlar ise büyük ihtimalle Oğuz Büyükberber'in bir sonraki albümünü oluşturacak, ama o ayrıııı.) Bu track'in önemli özelliklerinden biri "Live to 2 track" yani doğrudan çalarken mixlenerek 2 kanala kaydedilmiş olması. Bu da, daha odaklanmış, dengeli ve daha canlı performans hissiyatında bir kayda neden olmuş. "II/4", ülkemizde kayıtlı örneklerine pek rastlanmayan serbest doğaçlama piyano triosu formatının başarılı bir örneği olmuş. Burada "tanıdık bir standart yüzü", "altere bir dominant akora ne çalarım'ın cevabını" ya da "önceden kararlaştırılmış metrik modülasyonlar" aramayacağız. Burada Türkiye'nin 4 olgun müzisyeninin spontan sohbetini dinleyeceğiz. Dinlerken değişik "standart" ruh hallerine, swing ve groove'a, doku örneklerine, "1/8'lik kavramı"ndan türeyen poliritimlere, kah akan kah bölük pörçük olup dağılan cümlelemelere, kah incelen, kah kalınlaşan armonilere rastlayacağız. Hemen şuracıkta Demirhan Baylan'ı, Cem Aksel'i ve Cengiz Baysal'ı da ayrıca saygıyla selamlıyorum ve şunu da belirtmek istiyorum: Pek çoğunuz bu müzisyenleri canlı bazı özel durumlar haricinde pek böyle çalarken dinlememişsinizdir. Bunun bir nedeni ölene kadar gelişmeye ve değişmeye açık, yüreklerini çaldıkları müziğe sonuna kadar koyan müzisyenler olmalarıdır. Bir diğer nedeni de yaratıcı potansiyellerinin tüm yönlerini ortaya koyabilecekleri ortam ve projelerin azlığıdır. Benim temennim, tüm müzisyenlerimizin tüm yönlerini buradaki açıklık, samimiyet ve yaratıcılıkla ortaya koyabilmeleridir; ve de ayrıca yeni gelen kuşakların da "bu bizim moruklar ne yapıyorlar böyle ya, bir bakalım" demeleridir…
Albümün üçüncü parçası olan "III/4", Oğuz Büyükberber'in son yıllardaki elektronik/elektroakustik çalışmalarından oluşan bir kolaj. Bu tarza olan ilgi ve yatkınlığını 2001 yılı Velvele albümünden başlayarak sergileyen Oğuz Büyükberber'in Amsterdam Konservatuarı Yüksek Lisans tezi konusunun "Elektroakustik Canlı Solo Performans Teknikleri" olduğunu, Amsterdam Steim elektonik müzik laboratuvarında çalışmalar yaptığını, son zamanlarda yurtiçi ve yurtdışındaki pek çok solo konserinde elektronik ögelere kendi videolarıyla birleştirdiğini de belirtmek lazım. Farkındaysanız oldukça soyut bir müzik alanında somut referanslar vermekten öteye gidemiyorum, neden? Çünkü bu müzik tarzını yazıyla tanımlamanın ne kadar zor olduğunu biraz aşinalığı olan herkes bilir. Seven çok sever, sevmeyen hiç sevmez. Yine de şunları yazmayı deneyeceğim. Oğuz Büyükberber, "III/4"de günümüz sentezleme tekniklerini belli bir oranda kullansa da, daha çok var olan sesleri hafif miktarlardan aşırı-tanınmaza varan bir yelpazede "işlemeyi, katmanlandırmayı ve renklendirmeyi" tercih etmiş. Bunu yaparken de sanırım hem gerçek zamanlı canlı elektronik alet-edevatını, hem de önceden hazırlanmış malzemeleri kullanmış. Sonuçlar çoğu "taze" elektronik müzik dinleyicisinin "korku filmi müziği, radyo kanalı değiştirme cazırtısı, vahşi hayvan bağırtıları, atari oyunundaki robot aryaları, helikopter düşerken motorunun yavaşlama efekti, akortsuz distorşınlı bazuka, ahşap merdivenlerden yuvarlanan topal fil" olarak nitelendirmeyi sevdiği, tecrübeli yıllanmış elektronik müzik dinleyicisinin ise "dozunda bir filtre kullanımı, akışkan bir katmanlandırma, aşırı bas ve aşırı tiz yelpazesindeki dengeli uyum, bazı soundlar preset gibi tınlasa da aslında son derece müzikal bir kullanım, sanırım kaydedilen bisiklet tekerleği ve zili kendisinin kaydettiği 1972 model bir Alman, keşke en sondaki pink-noise groove'u kendini koklatıp tam oturmadan kaybolsaydı, hmmm…fraktal..." gibi anlaşılmaz nitelendirmeler kullanabilecekleri bir parça "III/4". Sonuçta herkes her müzikten duyduğu kadarını duyar, ruhunun şekline göre duyduğunun izini taşır, etkiye açık olduğu kadar zedelenir ve güçlenir. Haydi seyahate çıkalım…
Albümün dördüncü "parça"sı olan "IV/4" ise albümün "kapak sanatı", kendi albümleri dahil camiadaki pek çok albümün kapağını tasarlamış olan Oğuz Büyükberber'in son yıllardaki görsel çalışmalarından örnekler. Albümü tüm bütünlüğüyle deneyimleyebilmek için, CD formatında "satın almak" için de zorlayıcı bir neden. Yine pek çoğumuzun bilmediği gibi Oğuz Büyükberber, Mimar Sinan GS İç Mimarlık Bölümü 1994 mezunudur, görsel sanatlar (resim, fotoğraf, video) aktif olduğu alanlardır. Doğuştan %10 oranında görebiliyor olması, onu 3 yaşından beri resim yapmaya, içinde ve dışında "gördüğü" dünyaları birleştirme çabasına itmiştir. Kendi sözleriyle "Yıllardır bu yaşamdaki en iyi rehberlerimden ikisinin birleşimiyle ilgili deneyler yapagelirim. Ses ve Görüntü'yü temel alarak, bu ikisinin sohbetini ve zıtlıklarını keşfederim"in ne demek olduğuna, albümün kapak sanatında yani "IV/4"de "bakabiliriz".
Yine Oğuz Büyükberber'in kendi sözleriyle bitirecek olursak: "önyargılardan, beklentilerden arınıp bu müziği düş dünyanıza aktarabilirseniz sizi mutlu edebilecek süprizlerle karşılaşabilirsiniz".

 

DİETER İLG/FİELDWORK

DİETER İLG-b; WOLFGANG MUTHSPİEL-g,viol ;STEVE ARGÜELLES-d

4-6 Mayıs 1998'de Köln'de kaydedilen albümde, üç Avrupalı müzisyen, Dieter İlg'in liderliğinde 1990'ların modern caz triosu anlayışıyla geriye dönüp Klasik ve Geleneksel Avrupa Müziği miraslarına bir bakış atmışlar. Ancak bu müzikleri öylesine iyi bir biçimde içselleştirerek yorumlamışlar ki, besteci hanesinde J.Brahms ya da J.F.Reichardt yerine gruptan herhangi birinin adı da yazıyor olabilirdi. İyi müziğin tüm koşulları bir araya gelmiş bu albümde; iddiasız ama mutlak bir hakimiyet, birlikte çalma/yaratma, duyarlılık, içtenlik, espiri anlayışı, derinlik, müzisyenlik... Bu üç Avrupalı müzisyeni tanımak için çok iyi bir fırsat; keşke Amerika-dışı cazın biraz daha popülerlik şansı olsaydı dedirten bir trio. ( W.Muthspiel'in ABD çalışmaları çok daha popüler örneğin.)

CHARLİE HUNTER-LEON PARKER/DUO

CHARLİE HUNTER-8 telli gitar; LEON PARKER-d,prc

Daha önce Charlie Hunter dinlemediyseniz, albümü dinlemeden önce "Nasıl yani?!"nizi hazır bulundurun. Evet, cd kapağını karıştırıp durmanıza gerek yok; albüm canlı çalınmış bir ikili albümü, bir parçadaki perküsyon kaydından başka üstüste kayıt yok,bir adet bascı ve bir adet gitarcı olarak duyulan şey de, sadece Charlie Hunter. Charlie Hunter, özel tekniği ve özel gitarıyla cazdaki Hammond org geleneğini gitara aktarabilmeyi başarabilen bir yetenek; basları, armoniyi ve melodiyi aynı anda seslendirebiliyor ve çalış tekniğiyle gitar dışında bir klasman yaratıyor. Albümde calypso'dan shuffle'a, ballad'dan funk'a kadar geniş bir yelpazede parçalar oldukça lezzetli bir tarzda çalınmış. Ama yine de Charlie Hunter'ın tekniği bir yana bırakılarak dinlendiğinde, insan kendi kendine "bu albüm bir trio albümü olsaydı dinlermiydim?","çok iyi de olsa özel bir gitar tekniği, müzikal sonuç olarak iyi bir bascı+iyi bir gitariste eşit midir?" gibi sorular sorabiliyor.( Dikkat!Bu bir "Kedi ulaşamadığı ciğere mundar" durumu olabilir!) İkiliyi bu yıl İstanbul'da da izleyebileceğiz. Daha fazla bilgi için www.charliehunter.com oldukça iyi.

KENNY BURRELL/MİDNİGHT BLUE

KENNY BURRELL-g; STANLEY TURRENTİNE-ts; MAJOR HOLLEY,JR-b; BİLL ENGLİSH-d; RAY BARRETTO-conga

Bazı ustalar vardır, adlarının bir albümde yer alması bile bazı kaliteleri o albüm için garanti eder. Caz gitar tarihininin en önemli şahsiyetlerinden olan Kenny Burrell de bu ustalardandır. Kenny Burrell'in en önde gelen niteliklerinden biri, eşsiz blues duyumudur. Midnight Blue da, ağırlıklı olarak blues'a odaklanmış bir albüm. Piyanosuz grup "sound"u (maalesef Türkçesini henüz bulamadık), albüme gevşek, boşluklu bir ses vermiş. Herkes swing'e, dengeye, lezzete, görev paylaşımına, sakinliğe ve gerektiğnde ateşe dair dersler çalmış. Albümde şaşırtıcı bir diğer unsur Rudy Van Gelder'in 1960'larda nasıl bu kalitede kayıtlar yapabildiği. Teknolojinin alıp yürüdüğü günümüzde bile, Türkiye'de böyle bir kayıt için herhalde 10-15 yıl daha beklememiz gerekecek. Albüm kapağından:"blues, soğuk gri bir günden öte birşey değildir, gece boyunca da öylece kalan...blues, sevginizden hiçliğe giden tek yönlü bir bilettir; blues, giyilmeye hazır siyah, buruşuk bir peçeden ibarettir. DUKE ELLİNGTON"

CHARLES LLOYD-VOİCE İN THE NİGHT

C.LLOYD-ts; J. ABERCROMBİE-G ;D. HOLLAND-b; B. HİGGİNS-d

1960'da Chico Hamilton'la yola koyulup, Cannonball Adderley Sextet'ten geçip, önce Gabor Szabo-Tony Williams-Ron Carter'la, sonra da Keith Jarrett-Jack De Johannette-Cecil McBee ile tarihsel dörtlülerini kuran Charles Lloyd, 1960'ların sonlarında inzivaya çekilmiş, 1989'da Bobo Stenson, Palle Danielson ve Jon Christensen'den oluşan İskandinav dörtlüsünün "Fish Out of Water" albümüyle kesin dönüş yapmış ve bundan sonra ECM firması için 6 albüm kaydetmişti. "Voice in the Night", CL'un dönüş sonrası ABD'lilerle kaydettiği ilk albüm (30 yıldır ABD'de yaşayan D. Holland kendisinin de ABD'li sayılabileceğini söylemiş). Caz feleğinin çemberinden geçerek süzülmüş bu dört dev usta, son derece geniş, boşluklu, dolu, her an uyanık bir ses yaratmışlar. Salt güzelliğe dair bu albüm hakkında söylenebilecek çok fazla şey yok, alın, bulun, dinleyin. ( CL'u sevmeyenler için JA,DH,BH üçlüsü yeterli bir neden oluşturuyor zaten.) Albümle ilgili geniş bilgi için: " http://www.mediapolis.com/ecm-cgi-bin/background?1674".

ÖNDER FOCAN tunes sung by VOCALİSTS

ÖNDER FOCAN-g; AJLAN BÜYÜKBURÇ-v; SİBEL KÖSE-v; AYDIN KAHYA-v; SLİDE HAMPTON-tbn; BRİAN LYNCH-tp; BRUCE BARTH-p; DOUG WEİSS-b; HUGH SİCOTTE-d

Cazı seviyor ama yukarıda adı geçen vokalistleri tanımıyor musunuz ? Boşuna kendinizi suçlamayın, Türkiye'ye ait nedenlerdendir. Önder Focan, ikinci Blue Note albümünde, ülkemizdeki vokal caz albümlerindeki gediğe bir taş koyuyor. Tamamı Önder Focan tarafından bestelenip düzenlenmiş olan 11 parçanın yer aldığı albüm, üç genç vokal ustasını tanımaya "başlamak"için iyi bir fırsat. Zevkle çalınmış albümün büyük süprizi trombon üstadı Slide Hampton, geçen yıllara inat daha da iyi çalıyor sanki. Genelde mainstream bir soundu -Türkçem için özür dilerim- olan albümde özellikle piyanist B.Barth'ın müzikaliteye katkı payı büyük. New York'ta 3 günde canlı olarak yapılan kayıt da oldukça başarılı.( Keşke 9 müzisyeni bu kalitede canlı kaydedebilmek için ta oralara gitmek gerekmese.) Şu anda bu dergiyi okuduğunuza göre...Türkiye'de yayınlanan her caz albümü gibi satın alınmalı, dinlenmeli, üzerinde düşünülmeli, konuşulmalı, keyfi çıkarılmalı.