Bass Layn - Pes Doğrusu · 3

Çağ layan Y ı l d ı z b

Bass Layn- Pes Doğ rusu No3

4 sesli akor arpejleri

Geçen sayıdaki yazıma ve tüm derslerime www.caglayanyildiz.com adreslerinden ulaşabileceğinizi, bu yazımda “bu ne yaaaa?” diyebileceğ iniz konuları da orada bulabileceğ inizi bildirerek doğrudan konuya giriyorum. Arpejler, “dikey” armonik yapıların “yatay” melodik yapılar olarak kullanılmasıdır. Arpej, her bascının, her müzik türünde armoniyi net bir biçimde belirtmesinde sıklıkla ve güvenle kullanılan bir araç olsa da, pek çoğ umuzun üzerindeki hakimiyetinin %100 olmadığ ı bir araçtır. (Bkz: kritik armoni kavş aklarındaki yamulmuş ağ açlar ve direkler) Genellikle arpejler sadece 1-2 pozisyonda ve genelde kökten köke kadar 1 ya da 2 oktav olarak öğ renilip geçilir ve tüm potansiyelleri kullanılamaz. Ben kendimce arpejlere 2 ş ekilde yaklaş ıyorum: “Pozisyonda Arpejler” ve “Her Telde 2 notalı Arpejler”. Siz zaten biliyorsunuzdur, ama ben yine de tekrarlayayım. Gitar ve bas gitar tekniğ inde “Pozisyon”, basınızın kaç teli olduğ una göre 6,5,4 telde de 6 perdeyi kapsayan alana denir ve bu 6 telli basta “2 oktav+ artık 4’lü”lük, 5 telli basta “2 oktav+minör2li”lik, 4 telli basta ise “1 oktav+minör6lı”lik bir alandır. Sol elin 4 parmağ ının her birini birer perdeye koyduğ umuzda, 2. ve 3. parmaklar sadece birer perdeyi, 1. ve

4. parmaklar 2’ş er perdeyi çalarlar. 1. ve 4. parmağ ın bir perde “uzanarak” çalmasına 1 ve 4’ün “stretch”i yani “gerdirmesi” denir. Kaçıncı pozisyon olduğunu belirleyen perde

5. parmağ ımızı “stretch”siz olarak koyduğ umuz perde kaçıncı pozisyonda olduğ umuzun adını koyar. Yani 1. parmak 5. perdedeyse “5. pozisyon”dayız demektir.

Parmak No:

Şimdi gelelim 4 sesli akorlara. Bunların en sıklıkla kullanımda olanları hepimizin bildiğ i üzere 14 tanedir. (“Ne gıcık hoca yaaa, hepimizin bildiğ i üzere deyip duruyo, sanki bilmek zorundaymış ız gibi…Bilsem zaten okumam ders mers…”):

Bu konuda hiç bir fikri olamayanları hemen Dört Sesli Akorlar ‘ye gönderiyorum. (Hah, yetmedi, ş imdi bir de baş ka bir derse gönderiyo…) Şimdi aş ağ ıda sadece “C maj7” akorunun arpejini vereceğ iz, fakat tabi ki siz yaratıcı öğ renciler gerekli notaları sağ a sola kaydırarak, tizleş tirip pesleş tirerek bu 14 arpeji de aynı pozisyonlardan bulabileceksi- niz, öyle değ il mi? (“Bak yaa, bi de gereksiz yere gaz veriyo…”) Yani yukarıdaki akorlara ş öylece bir bakıp, C7 arpeji için sadece 7’liyi pesleş tirip, Cm(maj7) için de sad- ece 3’lüyü pesleş tireceğ imizi vs bulabileceksiniz, öyle değ il mi? (“Bak yaa, halen uzattıkça uzatıyo…”) Sonra da 12 tondan tüm pozisyonlardan hepsini çalış acaksınız, değ il mi? (“Yaaaa, offffff artık yaaa … ”) Aş ağ ıdaki tüm örnekleri 6 telli bas için verdim, siz duruma göre tel sayısını azaltabilir, pozisyonları sap üzerinde istediğ iniz tele ve tona taş ıyabilirsiniz…

---

---

“Her Telde 2 notalı Arpejler”in ise adı üzerindedir, açıklama gerekmez. Aş ağ ıda yine F maj7 arpejini görüyoruz. Ama biz tabi ki bunları da 14 tip 4 sesli akorla ve 12 tondan öğ reneceğ iz… (“Şimdi ş uracıkta gitarı bırakıcam vallaaa…”)

Aynı ş eklin 2 tellik setlerde (B-E, A-D, G-C) tekrarladığ ını ve bunun büyük bir kolaylık olduğ unu farkettik, değ il mi? Ne? Fark etmedin mi? Bası mı bıraktın? Yahu, değ er mi (7ş ekil x 14akor x 12ton) + (4ş ekil x 14akor x 12ton) = 1848 arpeje? İş ine yarayanları seçer öğ renirsin, olur biter. Eğ er hepsi iş ine yarıyorsa zaman içinde yavaş yavaş hepsini öğ renirsin. Hadi, al basını eline, bak ayıp oluyo ama… Şimdi baş ka bir ş ey daha önereceğ im ben. Çaldığ ınız herhangi parçanın akorlarını alın ve içindeki arpe- jleri hep “aynı pozisyonda kalmaya çalış arak” çalın. Örneğ in Gmaj7 | F#m7b5 | B7+ | Em(maj7) gibi bir akor yürüyüş ümüz var diyelim:

Gördünüz mü bakın, iş in uygulaması o kadar da zor değ ilmiş. Şimdi de diğ er 7 pozisyondan çalalım… Sonra da “Her Telde 2 notalı Arpejler”in 4 formuyla da çalalım… Egzersiz çalıyormuş gibi değ il müzik çalıyormuş gibi değ iş ik ritmlerle, artikülasyonlarla çalalım. Yaa, naapiim müzik bu kadar geniş bir konuysa… “Beeen mi yaraaattım, beeen mi yaraaattım, arpe- jin böylesiniiii, ben mi yaraaattııım” … gibisinden bir ş eyler mırıldanarak olay yerinden yine süratle uzaklaş ıyorum ben…